بیوگرافی معماران زاها حدید

by تحریریه گروه معماری آلند
بازدید: 118

 

زاها حدید2

زندگی نامه:

محل تولد: بغداد عراق

تاریخ تولد: ۳۱ اکتبر ۱۹۵۰

محل وفات: میامی آمریکا

تاریخ وفات: ۳۱ مارس ۲۰۱۶

تحصیلات:مدرک ریاضیات از دانشکاه آمریکایی بیروت

مدرسه معماری لندن (AA)

سبک: واسازی ( ساختار شکنی)

 

•زاها حدید در خانواده‌ای روشنفکر و مسلمان متولد شد. یکی از چهره های پیشرو در معماری معاصر جهان است پدرش محمدحدید از بنیانگذاران حزب دمکراتیک ترقی‌خواه عراق و در سالهای ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۰ وزیر دارایی عراق بود و مادرش وجیهه الصابونجی متعلق به خانواده‌ای متمول از شهر موصل بود. زها دوران دبیرستان را در مدرسه‌ای که راهبه‌های کاتولیک فرانسوی در بغداد اداره می‌کردند، تحصیل کرد و پس از آن که مدت کوتاهی در سوئیس و انگلستان بود به خاورمیانه بازگشت و تحصیلات دانشگاهی خود را در بیروت پی گرفت.

زها مدرک ریاضیات خود را از دانشگاه آمریکایی بیروت اخذ کرد و سپس برای تحصیل در مدرسه معماری لندن (AA) راهی لندن شد.

مسلمان بود که با طراحی حدود 940 پروژه در 44 کشور جهان (از جمله ایران)، در زمره مشهورترین معماران جهان بود که البته بخش عمده آنها اجرا نشدند. طرح‌های آزادانه و حیرت‌انگیزش از او پدیده‌ای ساخت که منبع الهام بسیاری از معماران جوان در دنیا و به‌ویژه ایران شد. وی در سال 1328 هجری در بغداد از مادری شیرازی به دنیا آمد و به همین سبب مسلط به زبان فارسی بود و همچنین پدری عراقی داشت که به او تباری عربی داد.

• او دورة ریاضیات را در دانشگاه امریکایی بیروت  لبنان (۱۹۶۸ـ۱۹۷۱) گذراند . در سال 1972 به لندن (انگلستان) نقل مکان کرد برای پیوستن به انجمن معماری، جایی که او در سال 1977 فارغ التحصیل شد. او بعد از فارغ‌التحصیل شدن از دانشگاه با استاد اسبق خویش رم کولهاس در دفتر معماری او. ام. ای به کار مشغول شد و در سال ۱۹۷۷ عضوی از آن شد. در سال‌های نخست فعالیت حرفه‌ای طرح‌های حدید اگرچه جلب توجه می‌کردند، اما به دلیل این که غیرقابل ساخت تشخیص داده می‌شدند، به مرحله اجرا نمی‌رسید.

در سال ۱۹۷۹ دفتر مستقل خود را در لندن ایجاد کرد و در همان سال‌ها در مدرسه معماری لندن (AA) به تدریس مشغول بود. زها حدید برنده مدال‌ها و جوایز متعددی شده بود، از جمله “مدال سلطنتی معماری” در بریتانیا و جایزه بهترین طرح معماری سال ۲۰۱۵ که برای طراحی یک مجموعه فرهنگی در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان دریافت کرد. طی ۱۶۷ سال، زها حدید نخستین زنی بود که مدال سلطنتی بریتانیا رادریافت کرد. او پیش‌تر در سال ۲۰۱۲ لقب تشریفاتی بانو (به انگلیسی: Dame) را از ملکه بریتانیا دریافت کرده بود. ابتدا به شرکت OMA رم کولهاس رفت و سپس در همکاری با دفتر پاتریک شوماخر به آمیزه‌ای هیجان‌انگیز از فرم‌های پویا و بدیع در تلازم معماری، لنداسکیپ و زمین شناسی، دست یافت.

زها حدید هیچ‌گاه ازدواج نکرد و بچه‌ای نداشت.

• اتفاق شاخص در زمان کودکی او ، سفری بود که برای بازدید از بازمانده‌های تاریخی شهرهای سومری به شمال عراق رفت .

• حیطه گستردة فعالیت‌های زاها حدید مشتمل بر معماری، طراحی داخلی، طراحی صحنه و اشیا، ایستگاه‌های قطار، هتل‌ها، موزه‌ها و مجموعه‌های صنعتی، فرهنگی و ورزشی است . فهرست پروژه‌های او به شرح زیر است :

•پروژه های زاها حدید ، زنجیره ای از مواد ، تکنولوژی ، حرکت های ناشی از نیروهای جذب مرکز و گریز از مرکز ، ریتم ها ، کنتراست ها و انفجار های فضایی را در بر دارند .

• زاها سازه‌هایی زیبا طراحی نمی‌کند. برای او دارا بودن کیفیات اساسی و جوهری حرکت مهم است .

• طرح‌ ها و سازه‌های حدید از حیث تمرکز بر طراحی، پراکندگی قطعات، سادگی و خلاصگی‌شان به همراه زوایای تند و خطوط پرحرکت از هنر و معماری انقلابی اوایل قرن شوروی و همچنین نقاشی‌های هندسی تأثیر گرفته‌ اند 

اغلب آثار وی انعکاس آمیزه‌ای از ساختمان‌سازی، زمین‌شناسی و مناظر اطراف است. آثار و طراحی‌های وی با حرکت و جریان داشتن، ضمن پیروی از هندسه نااقلیدسی، نظم جدیدی را در فضا ایجاد می‌کنند. معماری زها حدید را می‌توان تلاش برای ایجاد پلی میان مدرنیسم متقدم و عصر دیجیتال دانست.

حدید در سال ۲۰۰۴ نخستین زنی بود که به دریافت جایزه معماری پریتزکِر نائل آمد. او در طول دوران فعالیت حرفه‌ای خویش حدود ۹۵۰ پروژه را در ۴۴ کشور به اجرا درآورد. مجله فوربز در سال ۲۰۰۸ او را به عنوان شصت و نهمین زن قدرتمند جهان لقب داد.

انتقادات:

برخی از منتقدان سبک و شیوه آثار حدید را بیش از حد عجیب و غریب و متفرعنانه نامیده‌اند و معتقدند که حامیان مالی بعضی از پروژه‌های وی دولت‌های دیکتاتوری بوده‌اند.
شون گریفیث، استاد معماری چنین می‌گوید که آثار زاها حدید مانند یک ظرف خالی‌اند که به سادگی در خدمت هر ایدئولوژی و هر حکومتی قرار می‌گیرند.
همچنین طرح وی برای مرکز تجاری در پکن موسوم به کهکشان سوهو مورد انتقاد شدید فعالان میراث فرهنگی چین قرار گرفت، آنها معتقد بودند که این طرح خسارت‌ها و تخریب‌های زیادی در محلات تاریخی پکن به وجود آورده و طرح تاریخی این محلات را به کلی برهم زده است.
منتقدان هتل آپارتمان پنج ستاره پاسارگاد فرشته در تهران با انتقاد به این پروژه می‌گویند که ۴۰ طبقه این عمارت اضافی است.

آثار:

برج لیلیوم در ورسا – لهستان
غرفه ی ویدئو موزیک گرونینگن در هلند
بار رستوران مونسون در ژاپن
ترمینال سالرنوی ایتالیا
کتابخانه ی دانشگاه سویل
دانشگاهی در مکزیک
پلی در ابوظبی
سالن اپرا در دبی
موزه امپرسیونیسم کوپنهاگن
مجتمع هنرها در رم
دپارتمان هنر اسلامی لوور در پاریس
ایستگاه آتشنشانی شهر دانشگاهی ویترا در سال ۱۹۹۴ در آلمان
پل مسکونی لندن روی رودخانه ی تمز در سال ۱۹۹۶
مرکز هنر معاصر رزنتال در سین سیناتی آمریکا در سال ۱۹۹۸
سالن اپرای کاردیف در سال ۱۹۹۹
ترمینال تراموا و پارکینگ اتومبیل در استراسبورگ فرانسه در سال ۲۰۰۱
ساختمانی برای پیست اسکی برگیزل در اینسبورگ اتریش در سال ۲۰۰۲
سکوی پرش اسکی برسگیل در سال ۲۰۰۲ ، اینسبورگ اتریش
ساختمان مرکزی ب ام و در سال ۲۰۰۵ ، لیپزیگ آلمان
مرکز علمی فائنو در سال ۲۰۰۵ ، ولفسبرگ آلمان
مرکز مگی در بیمارستان ویکتوریا در سال ۲۰۰۶، کرکالدی، اسکاتلند
ایستگاه قطار سریع السیر ناپل در سال ۲۰۰۶، ناپل، ایتالیا
ترن هوایی در سال ۲۰۰۷ ، اینسبورگ اتریش
موزه هنر معاصر در کاگلیاری ایتالیا در سال ۲۰۰۷
پلی در زاراگوزای اسسپانیا در سال ۲۰۰۸
برجی در مارسی در سال ۲۰۰۹
موزه هنر جدید دانشگاه میشیگان در سال ۲۰۱۰
مرکز ورزشی المپیک آبی لندم در سال ۲۰۱۲
مرکز فرهنگی حیدر علیف در باکو آذربایجان ۲۰۱۲
هتل فرشته پاسارگاد در تهران ایران ۲۰۱۱ – ۲۰۱۷
طراح منتخب برج های فاز ۲ مجموعه برج میلاد تهران در مسابقه بین‌المللی معماری پروژه فاز ۲ میلاد
ایستگاه آتش‌نشانی در پردیس ویترا در آلمان را طراحی کرد که برخلاف عمده کارهای او، اجرا شد و البته بعدها به دلیل ضعف‌های عملکردی تبدیل به گالری شد. به هرحال این بنا را باید آغاز زاها حدید دانست. زاها حدید با برنده‌شدن مهم‌ترین و معتبرترین جوایز معماری همچون پریتزکر پرایز 2004، جایزه استرلینگ و مدال طلایی ریبا یکی از پرافتخارترین زنان معمار بود و در لیست قدرتمندترین‌ها، خلاق‌ترین‌ها و حتی یکی از صد متفکر برتر هفته‌نامه تایم قرار گرفته است و در آخر، به خانه آخرتی که 65 سال آن را معماری کرده بود، شتافت.

با وجود روحیه‌ی گستاخانه و بی‌پروای معماری زاها حدید، امروزه او محبوب معماران جوان دنیاست و حتی دانشجویان معماری ایران نیز بیش از آنکه معماران وطنی و آثار معماری شهر خود را بدرستی بشناسند، زاها حدید را می‌شناسند و به مدد شبکه‌های اجتماعی، شتابزده آخرین طراحی‌های معماری و مد و کیف و کفش زاها حدید را باز نشر می‌کنند. عمده دانشجویان نسل جدید معماری ساکن تهران شاید حتی ندانند که میدان مشق کجاست؟ یا نام حتی چند بنا از فهرست 700 اثر ارزشمند معماری درون بافت تاریخی تهران را نمی‌دانند. اما حجم‌های درهم‌تنیده و تندیس‌وار زاها حدید منبع الهام طراحی آنها بوده! به راستی چرا او محبوب جهان سومی‌هاست؟ و چرا معماران جوان و دانشجویان جامعه ایرانی به آن علاقه دارند؟

معماری زاها حدید در درجه نخست، شالوده‌شکن و ساختارزداست، چرا که به فلسفه دیکانستراکشن (ساختارزدایی) ارجاع دارد. او برآمده از دوران گذار از مدرنیسم به وضعیت پست مدرن است و لذا ا در معماری خود، رویکردی آوانگارد دارد که با نفی فراروایت‌های معماری گفتمان جدیدی را در معماری رقم زد. شناخت فلسفه ديکانستراکشن، که سبک معماري ديکانستراکشن را پرورانده، ماهیت معماری او را هویدا می‌سازد. ديکانستراکشن زاييده ذهن ژاک دريدا، فيلسوف پست مدرن فرانسوي است. شايد هيچگاه معماري را به اندازه اين سبک ، به يک گرايش فلسفي نزديک نبينيم. فلسفه‌ای که ايهام، آشفتگي، ابهام، دوگانگي، عدم ثبات، تزلزل، فريب و عدم سودمندي را در پی دارد و شاید یکی از همین تناقض‌ها و دوگانگی‌های معماری زاها حدید، برنتافتن زمینه‌گرایی پست‌مدرن باشد! چراکه اندیشه پست‌مدرنیسم، اساسا زمینه‌گراست و این تناقض وجود دارد که چرا زاها حدید که در تمام اقلیم‌ها و قاره‌ها طراحی کرده، همه بناهای او شبیه یکدیگرند و تابع تفاوت‌های اقلیم و بوم و فرهنگ مناطقی که در آن به معماری پرداخته، از شرق تا غرب عالم نیستند و بنایی که در کامبوج می سازد، همانگونه طراحی می شود که در قلب نیویورک!

دیکانستراکش، یک ویژگی دیگری به معماری زاها حدید می‌بخشد. زدودن معنا برای آزادی صورت از قید آن!

معماری زاها حدید، تعریف هنر از افلاطون و ارسطو که هنر را در محاکات و ممسیس می‌دانند و سپس بندتو کروچه و تولستوی که آن را در انتقال احساس می‌دانند، تا کلایو بل که هنر را خلق فرم معنادار می‌داند، را در می نوردد و به تعریف هنر از منظر مونرو بردزلی آن‌هم به صورت بسیار محدود و مقید نزدیک می‌شود، که هنر ایجاد جذابیت از طریق انتقال یک تجربه زیباشناسانه است. بگذریم که این تعریف، به دلیل آنکه بازه‌ای بسیار گسترده را شامل می شود و می‌توان زیبایی را به صورت متکثر به همه چیز و همه کس نسبت داد، محل جدال نظریه‌پردازان است. به هر تقدیر می توان هنر زاها حدید را «ایجاد جذابیت از طریق انتقال یک تجربه زیباشناسانه» دانست.

معمای زاها حدید از طریق تاخوردن و خزیدن لایه‌ها بر روی هم فرم‌ می‌گیرد که گاهی بی‌پروا و آزاد برمی‌خیزد و نرم و سیال فرومی‌نشیند. این لایه‌ها به معماری فولدینگ (folding) مشهور است که به خاستگاه فلسفی خود ارجاع دارد. فولدينگ که حاصل ذهنيات ژيل دلوز، فيلسوف پست مدرن فرانسوي است، ابهام انگيزي، عدم وجود ارجحيت در هيچ چيز، نفي سلسله مراتب عمودي و تاکيد بر حرکت افقي را به دوش مي کشد و همه اینها مبنایی برای ریزوم‌وارگی در فرم شد. مولفه‌هایی که به وضوح ویژگی‌های معماری زاها حدید را شکل می‌دهند.

معماری زاها حدید مسئولیت اجتماعی ندارد و بیش از همه وامدار حاکمیت سرمایه است. لذا معماری تندیس‌وار، فرم‌گرا و ناکارآمدی است که بدور از نیازهای واقعی جامعه شکل می‌گیرد و خود را موظف به پاسخگویی به مسایل روز معماری در تناسب با زندگی شهری و در مقیاس شهر نمی‌بیند. تا جایی که نگاه نئولیبرالیستی او به تقابل با توسعه حقوق عمومی در شهر برمی‌خیزد و به طرزی عوام‌فریبانه و ظاهرفریب به تحقیر فرودستان و لایه‌های حذف‌شده‌ی جامعه از منظر طبقه‌ی فرادست می‌پردازد.

افتخارات:

دریافت جایزه معماری پریتزکِر در سال ۲۰۰۴

دریافت جایزه بین المللی برای طراحی کلوپ پیک در هنگ کنگ در سال ۱۹۸۲

WAF World building of the Year, MAXXI Museum

Visionary of the Year, Harper’s Bazaar

Commandeur de l’ordre des arts et des lettres

Woman of the Year Outstanding Achivement award

RIBA Stirling Prize, MAXXI Museum

UNESCO Artist for Peace, Zaha Hadid

Time magazine ‘۱۰۰ Most Influential People in the World’, Zaha Hadid

Innovation & Design Awards, Conde Nast, MAXXI Museum

The Sunday Times ‘۱۰۰ Top International Companies’

Best Small Project Award, SEAOI, Burnham Pavilion

Structural Steel Design Awards, London Aquatics Centre

Structural Steel Design Awards, Glasgow Riverside Museum of Transport

She was also on the editorial board of the Encyclopædia Britannica

۲۰۱۳

Elected international member, American Philosophical Society

۲۰۱۳

۴۱st Winner of the Veuve Clicquot UK Business Woman Award

۲۰۱۲

Jury member for the awarding of the Pritzker Prize to Wang Shu in Los Angeles

۲۰۱۲

Jane Drew Prize for her outstanding contribution to the status of women in architecture

۲۰۱۰

RIBA Award (European Union), MAXXI Museum

۲۰۰۹

Architectural Digest (Spain) Editor’s Award

Innovation & Design Awards, Conde Nast, Zaragoza Bridge Pavilion

Praemium Imperiale, The Japan Art Association, Zaha Hadid

The Sunday Times ‘۱۰۰ Top UK Companies’

Retail Design Luminary, DDI Portfolio Awards

The Times ‘۵۰ People of the Decade’, Zaha Hadid

۲۰۰۸

Designer of the Year, Maison & Objet, Paris

Dedalo Minosse International Prize, BMW Central Building

Spirit of Achievement Award, New York

Honorary Degree from the Pratt Institute, New York

RIBA Award (European Union), Nordpark Cable Railway

Cityscape Award, Commercial / Mixed Use, Dubai Financial Market Towers

World Architecture Festival, Barcelona, Nordpark Cable Railway

Chicago Athenaeum Award, Chicago, Maggie’s Centre Fife

Forbes ‘۱۰۰ Most Powerful Women’, Zaha Hadid

۲۰۰۷

AIA UK Chapter Award, Maggie’s Centre Fife

Finalist, Mies van der Rohe Award, Phaeno Science Center

Thomas Jefferson Foundation Medal in Architecture, Zaha Hadid

Scottish Design Award, Best Public Building, Maggie’s Centre Fife

Travel & Leisure Design Awards, Nordpark Cable Railway

London Design Medal Outstanding Contribution for Design

Frame Magazine’s ‘Great Indoors’ Award, Lopez de Heredia Winery

Forbes ‘۱۰۰ Most Powerful Women’, Zaha Hadid

۲۰۰۶

Honorary Doctorate, Yale University, USA

Honorary Doctorate, American University of Beirut

RIBA Award (European Union), Phaeno Science Center

RIBA Jencks Award

AIA UK Chapter Award, Phaeno Science Center

Leading European Architects Forum, Phaeno Science Center

Academician, The International Academy of Architecture

۲۰۰۵

Honorary Fellow of Columbia University, New York

Member of the Royal Academy of Arts, London

Deutsche Architecture Prize ‘Building of the Year’, BMW Central Building

RIBA Stirling Prize Nomination, BMW Central Building

Gold Medal for Design, International Olympic Committee, Bergisel Ski Jump

Austrian Decoration for Science and Art, Vienna

Designer of the Year, Design 05 Miami

۲۰۰۴

Architect of the Year, Blueprint Award

RIBA Award (Worldwide), Rosenthal Centre for Contemporary Art

Laureate of the Pritzker Architecture Prize, Zaha Hadid

London Architect of the Year, London Architectural Biennale

۲۰۰۳

Mies van der Rohe Award, Car Park & Terminus Hoenheim North

۲۰۰۲

AIA UK Chapter Award, Car Park & Terminus Hoenheim North

AIA UK Chapter Honourable Mention, One-north Master Plan, Singapore

Red Dot Award, Car Park & Terminus Hoenheim North

Austrian State Architecture Prize, Bergisel Ski Jump

Tyrolean Architecture Award, Bergisel Ski Jump

Commander of the British Empire (CBE), Zaha Hadid

۲۰۰۱

Equerre d’Argent special mention, Car Park & Terminus Hoenheim Nord

۲۰۰۰

Honourable Member of the American Academy of Arts and Letters

Honorary Fellowship of the American Institute of Architects

RIBA Award, Mind Zone, Millennium Dome

۱۹۹۸

Honourable Member of the Bund Deutsches Architekten

۱۹۸۲

Gold Medal Architectural Design, British Architecture, 59 Eaton Place, London

سخن آخر

در پایان باید گفت معماری نئولیبرالیستی، تندیس‌وار، ظاهرگرا، فرمالیستی، ناکارآمد و عوام‌فریبانه زاها حدید دردی از معماری امروز ما را مداوا نخواهد کرد و جامه‌ی عزایی که نوباوگان معماری در سوگ او به تن کرده‌اند نشان از عمق التقاط، خودباختگی، دیگرشیفتگی و سطحی‌نگری در معماری ما دارد و نشانه‌ای است که اگرچه فروکش خواهد کرد اما تا ریشه‌‌هایش باقی است، بیماری التقاط نیز معماری اصیل و ارزشمند ما را به محاق خواهد برد. نشانه‌ای از استیلای غرب بر معماری معاصر ما!

 

 

بیوکرافی معماران زاها حدیدبیوکرافی معماران زاها حدیدبیوکرافی معماران زاها حدید

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0

نظرات

  • هیچ نظری یافت نشد